O FESTIVAL DO NORTE XA ESTÁ NA RÚA

Transformación do aparcadoiro do Bao para acoller os concertos do Festival Do Norte.

Transformación do aparcadoiro do Bao para acoller os concertos do Festival Do Norte.

Oficialmente, un dos grandes acontecementos musicais do verán, o Festival Do Norte, dará comezo o venres a partir das 18:00 horas coa banda White Bats. Pero nas rúas da Arousa, o Festival comeza moitas horas antes. Durante toda a semana fíxose moi evidente o movemento dos operarios do concello apurándose para acondicionar os diferentes espazos ás necesidades do Festival. Na Area da Secada, no coñecido piñeiral da Bouza, limpouse o solo para que os asistenses monten as súas tendas e instaláronse mesas con bancos. Pero a maior transformación sufriuna o aparcadoiro do Bao, no que terán lugar os concertos. Neste mesmo recinto haberá tamén outras actividades, como por exemplo a iniciativa “Ultramarinos”, onde moitos rapaces con inquedanzas artísticas terán a oportunidade de mostrar as súas obras. E é que o Festival é moito máis que concertos de música “indi”, pois máis aló de todo iso, espállase polas rúas da Arousa, cós asistentes ateigando as rúas, supermercados,… como polos concertos gratuitos que terán lugar durante toda a fin de semana. O xoves á noite está previsto un concerto con dj’s e bandas de música a bordo dos galeóns Komaira, Rei do Mar e Presioso (si que vai ser “presiosa” a estampa, non cren?) E durante a fin de semana, terán lugar concertos pola tarde no Auditorio Municipal e ó mediodía estes celebraranse en diversos bares da Arousa. Comenzarán a partir das 12:00 e rematarán ás 15:00 horas, é dicir, cada hora un concerto nun bar. Así pois, vaian preparando o roteiro: o sábado Bar Clube, Campiño e Con do Moucho. E o domingo será a quenda de Fina Viñas, A Kultural e Benalúa. A fin de semana máis musical da Arousa acaba de comezar.

OS NAMORADOS DO FARO DAS LÚAS

Cadeado no faro das lúas, no monte Lobeira. Imaxe: Marcos Cancelas Dozo.

Cadeado no faro das lúas, no monte Lobeira. Imaxe: Marcos Cancelas Dozo.

Qué estraño caso, o dos namorados, coa súa teima de demostrar continuamente as súas mostras de afecto. E que tan común, o símbolo dese cadeado lembrando un férreo e eterno amor, como ocorre nas pontes de cidades coma París ou Roma, onda este fenómeno é xa todo un problema por mor da saturación. Pero xa non son os únicos. Os cadeados proliferan en moreas de lugares próximos, e un dos máis fermosos e singulares é sen dúbida o Faro das Lúas.

Faro das lúas, no monte Lobeira en Vilanova de Arousa. Imaxe: Marcos Cancelas Dozo.

Faro das lúas, no monte Lobeira en Vilanova de Arousa. Imaxe: Marcos Cancelas Dozo.

Cunhas miraxes privilexiadas, có monte de Lobeira nun fronte, e a Ría de Arousa, coa completa visión da Illa e a súa ponte no outro, é xa un lugar de encontro para moitos namorados, e para moitos é o lugar onde deciden selar o seu amor, deixando nas reixas do miradoiro un cadeado cós seus nomes. E custodiándoos, aparece sobre eles a enorme escultura de aceiro representando tres lúas minguantes, proxectando luces diferentes segundo a hora do día. Pero protexendo sempre todas e cada unha historia de amor.

O ESCARABELLO DE OURO

Imaxe: Marcos Cancelas.

Imaxe: Marcos Cancelas.

Unha mañá de primavera, ía eu camiñando por Fefiñáns e torcín polo arco e fun en dirección ó Insitituto Ramón Cabanillas. E alí de camiño, no medio da ruá, vexo algo brillante, como o rechamante papel dalgunha lambetada. Pero cando me achego máis, podo distinguir cómo aquela luz luminosa tiña patiñas e incluso andaba. E naquela especie de pedra luminosa recoñezo a forma dun escarabello. E alí que o ía, coma se nada, como querendo cruzar a rúa a piques de meterse debaixo dos coches. E cómo corría!!! E eu, que aqueles días tiña moi fortes ataques de alerxia, sempre andaba con panos de papel na man. Así que collín un pano e puxen ó desvalido bichiño enriba do papel e quixen poñelo ó pé dunha árbore que había preto de alí. Eu sacudía o pano, pero o meu amigo agarrábase moi forte e non daba caído. Así que, con moito coidado, tirín do seu corpiño e noto cómo as súas patiñas se aferran ó pano. Finalmente consigo sacalo e poño ó escarabello na árbore e empeza a gabear por ela. E aí teñen vostedes a foto que conseguín facerlle. Aí poden ver o seu caparazón dourado e verdoso, como unha pedra preciosa, e as súas patiñas negras. Tan espectacular coma misterioso, aínda que ningunha das miñas fotos fai xustiza á súa imaxe real.

A CONSERVEIRA DA AROUSA PREMIADA EN LONDRES EN 1883.

En 1879 Edison inventa a lámpada con filamento de carbón e soquete enroscado. Ese tamén á o ano no que aparece a primeira fábrica conserveira en Galicia, na Illa de Arousa, o que hoxe é chamado Centro de Interpretación da Conserva. E o seu responsable é Juan Goday Gual, tentando desbancar ás vellas fábricas de salazón e imitando unha nova maneira de conservación nada na cidade francesa de Nantes, a conserva en aceite.

Tan só dous anos despois, a fábrica recibe a visita do Rei Alfonso XII. E semella que tan contento ficou o monarca que pouco despois a fábrica é nomeada proveedor oficial da Casa Real. Tamén a raiz desa visita nace o proxecto de que a fábrica debería estar presente na Exposición Internacional de Pesca que se ía celebrar en Londres en 1883. En informacións aparecidas en diversos medios de internet poden vostedes ler que a exposición data de 1881, pero o certo é que non se celebrou ningunha exposición de pesca en Londres ese ano, pero sí dous anos despois.

O militar e enxeñeiro Andrés Avelino Comerma. Imaxe: wikipedia.

O militar e enxeñeiro Andrés Avelino Comerma. Imaxe: wikipedia.

O enxeñeiro e militar Andrés Avelino Comerma, natural de Tarragona pero residente en Ferrol, acudíu a Londres como representante da Mariña Española na exposición. E posteriormente escribiu un libro, case a modo de informe, narrando sen faltar ningún detalle de todos os aspectos do evento, dende a decoración, os productos, aparellos,… ata os discursos de clausura e medallas concedidas. Desgraciadamente, a presencia galega era ínfima e case nin se nomea, agás neste pequeno parágrafo no que o autor destaca a uns conserveiros de Coruña.

“El escaparate del extremo opuesto contiene conservas de varios pescados, el aceite y al natural, distinguiéndose a la vista los hermosos cascos de sardinas de los Señores Portal de Muros y Maristany hermanos, de la Coruña, la magnitud y pescadores de los países del Norte creen a primera vista que son arenques, pues aquí no se conocen las sardinas de ese tamaño.”

Iso si, a factoría arousana ía levarse a medalla de ouro daquela convención, na que tamén participou como anfitrión o naturalista Leonard Huxley, pai do famoso autor de “Un Mundo Feliz”. E non ía ser o último, pois en anos sucesivos a Fábrica de Goday aínda había de levar máis premios en seguintes exposicións, como por exemplo, na Exposición Universal de Barcelona de 1888.

AS AMANTES DA TORRE DE SAN SADURNIÑO (I): MARÍA GÓMEZ, INFANTA DE HUNGRÍA.

A Torre de San Sadurniño en Cambados encerra entre as súas pedras unha chea de misterios, lendas e romances. Comezando pola incertidume do seu ano de construcción e de si todas as historias que se lle atribúen son tan reais como semellan.

A torre que chega ata os nosos días presúmese que formaba parte dunha antiga fortaleza medieval e, coma tal, tivo tamén nas súas estancias a presenza de varias damas que residiron alí, coma auténticas damas do castelo, soñando día tras día debruzadas nas ameas á hora do solpor, a que o seu cabaleiro chegue a buscalas.

A torre de San Sadurniño no barrio mariñeiro de San Tomé, en Cambados

A torre de San Sadurniño no barrio mariñeiro de San Tomé, en Cambados. Imaxe: Marcos Cancelas Dozo.

E aínda que as chamamos amantes, nada tiñan que ver con algo así. Pero debemos lembrar que na época dos señores feudais as damas repectables habían de iniciar as súas relacións unha vez chegado o matrimonio. Pero as nosas damas eran libres, independentes e con ideas propias, algo que en moitos casos, acabaría por pasarlles factura.

E a primeira historia que imos contar é a de María Gómez, infanta de Hungría e do seu namorado, Paio Gómez de Soutomaior. Paio pertencía a unha linaxe pobre, pero moi respectables, como eran os Lantaño, de Meis. Era un nobre inquedo e con boas dotes para a diplomacia, polo que o Rei Enrique III de Castela o enviou á rexión da Tartaria. E alí, segundo se conta na “Galicia Feudal” de Victoria Armesto, recibido polo Gran Tamerlán, o cargo máis importante daquelas terras, Paio foi sometido a unha proba. Fronte a unha pedra que suaba sangue cando se mentía, Paio, previo interrogatorio, había de dicir toda a verdade. O caso é que non dixo nin a primeira, e a pedra tampouco suou. E moitos dos alí presentes lle quitaron mérito ó cabaleiro, porque crían que a pedra non suaba porque non entendía galego.

Pero tan convencido e contento quedou o Tamerlán, que lle enviou ó Rei Enrique dúas doncelas húngaras que habían de viaxar con Paio. Máis, durante a viaxe, o cabaleiro galego non puido resistirse ós encantos dunha das mozas. Había tomar en galego o nome de María Gómez. O Rei, ó coñecer a historia, enoxouse moito con Paio, por “tomar” un regalo que era para el. Nembargantes, en lugar dun desenlace tráxico, o Rei Enrique sentenciou que Paio había de casar con María. E así foi, máis Paio, resignado e rancoroso có Rey, con quen xa tiña unha relación moi deteriorada, agardou ó seu falecemento para repudiar a María. E foi enviada ó castelo de San Tomé de Cambados. E en Cambados acabaron os seus días, claro que non tan illada, como contan os romances medievais. Chegou a ter unha filla con Paio, pero a ela, o seu pai, buscoulle un mellor destino.

A TVG COCIÑA NA AROUSA, NO SEU NOVO PROGRAMA “GASTRÓPODOS, COCIÑA EN RUTA”

Preparativos da rodaxe do programa.

Preparativos da rodaxe do programa.

Esta mañá os transeúntes habituais no paseo do campo na Illa de Arousa leváronse unha boa sorpresa ó descubrir un bus antigo e de dous pisos que se achegaba ó Muelle de Pau. Todos estaban moi curiosos, aínda que disimulando, e non había quen se atrevera a preguntar ó ver ó redor unha ducia de persoas todas atarefadas. E resulta que se trataba do equipo dun novo programa que moi pronto vai a estrear a Tvg. O seu título é “Gastrópodos: cociña en ruta” e está presentado pola cociñeira galega Beatriz Sotelo. Está baseado nun blog gastronómico chamado “Gastrópodos”, e o seu autor é Jorge Guitián, que tamén dirixe o proxecto. Non coñecemos moi ben o entramado do programa, pero parece ser que o fío condutor é un reto culinario. Dentro, e formando parte da rodaxe, estaba Rosa, do Saratoga ou Bar Suso. Preparoulles quizáis un prato do seu famoso pulpo? Semella que pronto o imos saber.

CARMEN BARCIA, A HISTORIA DO VELLO VELEIRO ATRACADO EN VILAGARCÍA

Qué triste o destino dos vellos lobos de mar, cando logo dunha intensa vida, chea de travesías, aventuras, cambios de donos, de actividade, non lles queda máis remedio, chegado o final dos seus días, que ficar varado nun peirao, resultando non ser máis ca un estorbo para os seus habituais usuarios.

Carmen Barcia en Vilagarcía de Arousa. Imaxe: Marcos Cancelas

Carmen Barcia en Vilagarcía de Arousa. Imaxe: Marcos Cancelas Dozo

É esta a realidade dos barcos abandoados, barcos pantasma que semellan contarnos as súas historias a través dos seus esqueletes de madeira. Coma no caso do motoveleiro Carmen Barcia, deitado na rampa do Cavadelo no porto de Vilagarcía,  permanece agochado detrás de novas e sofisticadas pistas de pádel e do glamour dos barcos de vela lixeira de competición.

O Carmen Barcia foi construido en 1953 nuns asteleiros de Noia. E a partir de entón levou a cabo unha traxectoria que o fixo moi popular e admirado en todos os portos galegos, pois posiblemente, non debeu de haber nin un só no que non deiraxa de ir. Navegaba a vela e con motor auxiliar e eran moitas as travesías que finalizaba. As máis habituais habían de ser hacía o sur, a Andalucía, chegando tamén á costa africana, cara onde trasportaba madeira e de onde regresaba con viño, sal e outros produtos. Tamén eran habituais as súas viaxes a Asturias e Euskadi, a onde levaba tamén madeira, e regresaba con cemento e carbón.

imrama.com

O Carmen Barcia, na súa época dourada. Imaxe: http://www.imrama.com

Logo de anos onde cambiaron os seus donos, así como o motor e incluso tamén o seu nome (chegou a chamarse Ramón del Valle-Inclán), o Carmen Barcia sufriu a súa transformación máis radical en 1975, ano no que se convertiu en draga para extraer area do río Ulla.

Xa no ano 1994, atopándose encallado en Pontecesures, un matrimonio procedente de Madrid dou con el e soñou coa súa restauración. Invertiron niso serias esperanzas e moreas de cartos, para o cal trasladaron o barco ó porto de Vilagarcía. Desgraciadamente, as necesidades do Carmen Barcia eran demasiadas e a restauración non puido ser finalizada. A partir de entón, o barco permenece en Vilagarcía abandoado á súa sorte.

E alí leva xa 20 anos. En 2014 sufriu un afundimento que fixo que tivera que ser reflotado, a partir de entón, permanece la rampa do Cavadelo, molestando para uns, dando mala imaxe para outros e conmocionado coa súa beleza melancólica a moitos. Non deixen de visitalo, o Carmen Barcia ten os días contados porque non lle queda outro destino máis que a demolición.